Ij estrella to upa wajo’p
Ij estrella ya’an uchinen kache u
Noxi´na´ u numsen ni waj tan ts’emet
Upete waj ta u noxi’na’ son la’an waj
I jusú, i ta ij estrella, upa wajo´p
Purú p´its´i’ lo ke u chini’.
Tupé k´in, ij estrella u werbi u ná
Ke u kits´en undi’p buk´a ta u chen undi’p ni wajo’p
Kache u chen u noxina.
Uchi ump´e,
Peru a ts´ali.
U noja xiok´u yerbi:
-kits´en ni waj tan k´ak tan ts´emét,
Peru ni waj a puli´.
U ch´ich u noja u yerbi´:
-Wejke ni waj sutún tan semét
Peru ni waj uchi pega tan ts´emet
-uná u yerbi:
-wejk´e ni waj to jud tan ts´emet
Peru ni waj uchi tostá uba.
U noxiná ke ya´an uchinen, u jok´i
I u yerbi:
-Teren yida, man, si´ a wolba a k´ené kach´é achén
Ke a waj a chen kache kené kechén, ubin ut´s
Lo ke a ke werbenet. Polen ump´e
Tuza i tayɨn u pechɨli ta nɨk. ((telbén a pechɨli a nɨk) Achen i comprueba ke t´an
Ij estrella u chajalesi u jin
De u tano´p de u noxi´na i a bixi’ sep sep ta u polém ump´e tuza
ij U poli ump´e ba´a
Ke u ts´ub ts´i u kuxé
yi´ te’. Ij estrella u yerbi:
-¡ aj tuza, ch´ok elɨk´ɨ pi st´i, a ke chinenet ke a
K’uxi u k´enan u yi´ te’.
Weké aba ke tayɨn u pechɨli a nɨk (telbenet a pechɨli a nɨk),
Ta mach´ anek´et to cualquier
Kux nɨk.
Ni tuza uchi acepta ta u pixan
Ij estrella u tayɨn u pechɨli a nɨk ( telben u pechɨli a nɨk) to u pech’ kɨb i luego to atse’ kɨb, para asegurarse de ke ni tuza u num ts´en u k´ajalin
Ta uchen wajo´p puru pits´i ta u chapé kɨb
Kuandu uchi kansa uba de u tayɨn, u yerbi:
-tuza, ke yo elɨkɨ ke kajaret tan ke wotot´
Kuandu aneket to kux nɨk i yolba ke tayɨn, k´atbenon i ke chen!
Ni tuza uchi acepta i a bixi’ te kux ni yi´ te’
Jintuba ij estrella
Ba´a u pasén pits´ir wajo´p. la’an waj i jus’u
Ta toj redondas, u pits´ir-an nojo´p
I jusú kache u nɨk ni tuza.
Ba kuentu da u yerbón ke na, cuando kené xoxiokon i mach´ pasen ut´s ni wajo´p
i ane a pasén, o wolba um´pe tuza.
|
Yokot’an |
Español |
Dibujo |
|
Noxina |
Abuela |
|
|
Ts’emet |
Comal |
|
|
waj |
Tortilla |
|
|
Puli |
Quemó |
|
|
wotot |
Casa |
|
|
yi´ te’ |
Raíces |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
No hay comentarios:
Publicar un comentario